Wat is GLP-1 en hoe werkt het?
De afgelopen jaren is GLP-1 uitgegroeid tot een veelbesproken onderwerp. Steeds meer mensen horen over medicijnen zoals semaglutide en tirzepatide, maar minder bekend is dat GLP-1 helemaal geen medicijn is. Het is een hormoon dat je lichaam zelf aanmaakt.
Dit natuurlijke hormoon speelt een belangrijke rol bij het reguleren van de eetlust, het verzadigingsgevoel en de bloedsuikerspiegel. Het helpt je lichaam als het ware om na een maaltijd te bepalen dat er voldoende is gegeten.
Juist omdat GLP-1 zo'n belangrijke rol speelt bij de regulatie van het lichaamsgewicht, zijn moderne afslankmedicijnen ontwikkeld die de werking van dit hormoon nabootsen of versterken. Er zijn inmiddels verschillende medicijnen beschikbaar die aangrijpen op het GLP-1-systeem. Hoewel deze middelen overeenkomsten hebben, verschillen ze ook in werking, effectiviteit en toepassingsgebied. Ben je benieuwd welke medicijnen er zijn? Bekijk dan ons overzicht van afslankmedicatie.
In dit artikel leg ik uit wat GLP-1 precies is, hoe het in het lichaam werkt en waarom dit hormoon zo'n belangrijke rol speelt bij de behandeling van overgewicht en obesitas.
Wil je weten of een behandeling met een GLP-1-medicijn voor jou geschikt kan zijn? Dan kun je vrijblijvend onze online vragenlijst invullen. Op basis van jouw medische situatie beoordelen we of een behandeling passend kan zijn.
In het kort
GLP-1 (Glucagon-Like Peptide-1) is een hormoon dat na een maaltijd wordt afgegeven door de darm. Het vermindert de eetlust, versterkt het verzadigingsgevoel, vertraagt de maaglediging en helpt de bloedsuiker te reguleren. Moderne medicijnen zoals semaglutide bootsen de werking van GLP-1 na, terwijl tirzepatide zowel de GLP-1- als de GIP-receptor activeert.
Inhoudsopgave
Wat is GLP-1?
Waar wordt GLP-1 gemaakt?
Wanneer komt GLP-1 vrij?
Hoe werkt GLP-1 in de hersenen?
Hoe werkt GLP-1 in de maag?
Hoe werkt GLP-1 in de alvleesklier?
Hoe werkt GLP-1 in de lever?
Waarom werkt GLP-1 soms minder goed bij obesitas?
Hoe werken GLP-1-medicijnen?
Wat is het verschil tussen natuurlijk GLP-1 en semaglutide?
Wat is het verschil tussen GLP-1 en tirzepatide?
Veelgestelde vragen
Conclusie
Wat is GLP-1?
GLP-1 staat voor Glucagon-Like Peptide-1. Het is een hormoon dat van nature door het lichaam wordt aangemaakt, voornamelijk in de dunne darm.
Iedere keer dat je eet, geven gespecialiseerde darmcellen GLP-1 af aan de bloedbaan. Vervolgens verspreidt het hormoon zich door het lichaam en geeft het signalen af aan verschillende organen, waaronder de hersenen, de maag, de alvleesklier en de lever.
Het doel van GLP-1 is eenvoudig: ervoor zorgen dat het lichaam een maaltijd op een efficiënte manier verwerkt en voorkomt dat er meer energie wordt opgenomen dan nodig is.
Je kunt GLP-1 daarom zien als één van de natuurlijke regelsystemen die helpt om de energiebalans in evenwicht te houden.
Waar wordt GLP-1 gemaakt?
GLP-1 wordt voornamelijk geproduceerd door de zogenaamde L-cellen in het laatste deel van de dunne darm en in de dikke darm.
Deze gespecialiseerde darmcellen reageren op voedingsstoffen die na een maaltijd de darm bereiken. Vooral koolhydraten, vetten en in mindere mate eiwitten stimuleren de afgifte van GLP-1.
Interessant is dat de afgifte van GLP-1 soms al begint voordat voedsel het laatste deel van de darm bereikt. Via signalen vanuit het zenuwstelsel en andere darmhormonen kan het lichaam zich al vroeg voorbereiden op de verwerking van een maaltijd.
Dit laat zien hoe nauw de samenwerking is tussen de hersenen, de darmen en andere organen bij de regulatie van de eetlust.
Wanneer komt GLP-1 vrij?
De afgifte van GLP-1 begint kort nadat je bent gestart met eten.
Binnen enkele minuten stijgt de hoeveelheid GLP-1 in het bloed. Vervolgens oefent het hormoon verschillende effecten uit die allemaal bijdragen aan een gecontroleerde verwerking van de maaltijd.
GLP-1 zorgt ervoor dat:
de eetlust afneemt;
het verzadigingsgevoel toeneemt;
de maag langzamer leegloopt;
de alvleesklier meer insuline afgeeft wanneer de bloedsuiker stijgt;
de afgifte van glucagon afneemt.
Door deze combinatie van effecten helpt GLP-1 het lichaam om de hoeveelheid voedsel die wordt gegeten beter af te stemmen op de energiebehoefte.
Waarom maakt het lichaam GLP-1 aan?
Vanuit evolutionair oogpunt is het belangrijk dat het lichaam voldoende energie binnenkrijgt, maar ook voorkomt dat grote schommelingen in de bloedsuiker ontstaan.
GLP-1 helpt daarbij.
Na een maaltijd geeft het lichaam als het ware drie belangrijke boodschappen af:
Er is voldoende voedsel binnengekomen.
Verwerk deze voedingsstoffen geleidelijk.
Je hoeft voorlopig niet opnieuw te eten.
Hierdoor ontstaat een natuurlijke rem op de voedselinname.
Bij mensen zonder verstoringen in dit systeem helpt GLP-1 mee om een stabiel lichaamsgewicht te behouden.
Bij mensen met obesitas blijkt de regulatie van deze signalen vaak complexer. Niet alleen GLP-1, maar ook andere hormonen zoals leptine, ghreline en GIP spelen daarbij een rol.
Lees ook: Obesitas is een chronische ziekte: waarom dat belangrijk is.
GLP-1 werkt niet op één plek
Een veelvoorkomend misverstand is dat GLP-1 alleen in de darm actief is.
In werkelijkheid beïnvloedt het hormoon meerdere organen tegelijk. Dat maakt GLP-1 zo bijzonder.
Het heeft effecten op:
de hersenen, waar het de eetlust en verzadiging beïnvloedt;
de maag, waar het de maaglediging vertraagt;
de alvleesklier, waar het de afgifte van insuline ondersteunt;
de lever, waar het indirect helpt de bloedsuiker stabiel te houden.
Juist doordat al deze systemen samenwerken, speelt GLP-1 een centrale rol bij de regulatie van het lichaamsgewicht. Moderne GLP-1-medicatie maakt gebruik van precies deze natuurlijke processen.
In de volgende hoofdstukken bespreken we deze effecten één voor één.
Hoe werkt GLP-1 in de hersenen?
De hersenen spelen een centrale rol bij het reguleren van onze eetlust. Die regulatie vindt grotendeels plaats in de hypothalamus, een klein gebied diep in de hersenen dat voortdurend signalen ontvangt over de energietoestand van het lichaam.
Na een maaltijd stijgt de hoeveelheid GLP-1 in het bloed. Daarnaast wordt GLP-1 ook lokaal in bepaalde zenuwcellen van de hersenstam aangemaakt. Via deze routes bereikt het hormoon de hersenen en activeert het de GLP-1-receptor.
Daardoor veranderen verschillende processen die betrokken zijn bij het eetgedrag.
GLP-1 zorgt ervoor dat:
het hongergevoel afneemt;
verzadigingssignalen sterker worden;
kleinere porties voldoende aanvoelen;
de behoefte om door te eten afneemt.
Het gevolg is dat veel mensen na een maaltijd eerder het gevoel hebben dat ze genoeg hebben gegeten.
Minder 'food noise'
Naast het verminderen van lichamelijke honger beschrijven veel mensen nog een ander effect.
Zij ervaren minder zogenaamde 'food noise': het voortdurend bezig zijn met eten.
Dit kan zich uiten als:
steeds denken aan de volgende maaltijd;
voortdurend trek hebben in snacks;
moeite hebben om verleidingen te weerstaan;
het gevoel dat eten de hele dag aanwezig is in je gedachten.
Hoewel wetenschappers nog onderzoeken welke hersengebieden hierbij precies betrokken zijn, lijkt GLP-1 ook invloed te hebben op delen van de hersenen die betrokken zijn bij beloning, motivatie en gewoontevorming.
Daardoor ervaren veel mensen meer rust rondom eten.
Niet omdat zij ineens meer wilskracht hebben, maar omdat de biologische prikkel om voortdurend aan eten te denken afneemt.
Juist dit effect wordt door veel patiënten als één van de grootste voordelen van een behandeling met GLP-1-medicatie ervaren.
Hoe werkt GLP-1 in de maag?
GLP-1 beïnvloedt niet alleen de hersenen, maar ook de maag.
Normaal gesproken wordt voedsel geleidelijk vanuit de maag naar de dunne darm verplaatst. GLP-1 vertraagt dit proces.
Daardoor:
blijft voedsel langer in de maag;
ontstaat sneller een vol gevoel;
houdt het verzadigingsgevoel langer aan;
worden grote maaltijden minder aantrekkelijk.
Deze tragere maaglediging helpt om de voedselinname op een natuurlijke manier te beperken.
Daarnaast worden voedingsstoffen geleidelijker opgenomen, waardoor de bloedsuiker na een maaltijd minder sterk stijgt.
Dit verklaart ook waarom sommige mensen die starten met een GLP-1-medicijn in het begin een voller gevoel ervaren of kleinere porties gaan eten.
Hoe werkt GLP-1 in de alvleesklier?
De alvleesklier speelt een belangrijke rol bij de regulatie van de bloedsuiker.
Wanneer de bloedsuiker stijgt na een maaltijd, stimuleert GLP-1 de afgifte van insuline. Insuline zorgt ervoor dat glucose uit het bloed wordt opgenomen door de lichaamscellen, waar het als energie kan worden gebruikt.
Tegelijkertijd remt GLP-1 de afgifte van glucagon.
Glucagon is een hormoon dat de lever stimuleert om glucose aan het bloed af te geven. Na een maaltijd is dat meestal niet nodig.
Door deze combinatie blijft de bloedsuiker stabieler. Semaglutide werd oorspronkelijk ontwikkeld voor diabetes type 2 en later ook onderzocht voor de behandeling van obesitas.
Een belangrijk kenmerk van GLP-1 is dat het alleen extra insuline stimuleert wanneer de bloedsuiker verhoogd is. Daardoor is de kans op een te lage bloedsuiker klein wanneer GLP-1-medicatie zonder andere bloedsuikerverlagende medicijnen wordt gebruikt.
Hoe werkt GLP-1 in de lever?
Hoewel GLP-1 niet rechtstreeks op de lever aangrijpt, heeft het via de alvleesklier wel degelijk invloed op de lever.
Doordat:
de insulineafgifte toeneemt;
de glucagonafgifte afneemt;
maakt de lever minder glucose aan.
Hierdoor blijven de bloedsuikerwaarden stabieler, vooral na een maaltijd.
Daarnaast kan gewichtsverlies bijdragen aan een afname van vet in de lever. Dat is belangrijk, omdat leververvetting veel voorkomt bij mensen met overgewicht en obesitas.
Waarom werkt GLP-1 soms minder goed bij obesitas?
Een interessante vraag is waarom mensen met obesitas toch kunnen aankomen, terwijl hun lichaam gewoon GLP-1 aanmaakt.
Het antwoord is dat obesitas veel complexer is dan een tekort aan één hormoon.
De regulatie van het lichaamsgewicht wordt beïnvloed door een groot netwerk van hormonen, zenuwen en hersengebieden. Naast GLP-1 spelen onder andere ook leptine, ghreline, GIP, insuline en verschillende beloningssystemen in de hersenen een rol.
Bij obesitas kunnen deze systemen ontregeld raken. Daardoor reageren de hersenen minder goed op signalen die aangeven dat er voldoende is gegeten.
Tegelijkertijd kunnen hongersignalen juist sterker worden.
Het gevolg is dat het lichaam een hoger lichaamsgewicht actief probeert te behouden.
Dit is één van de redenen waarom obesitas tegenwoordig wordt beschouwd als een chronische ziekte en waarom langdurige behandeling soms nodig is.
Lees ook: Obesitas is een chronische ziekte: waarom dat belangrijk is.
Waarom zijn GLP-1-medicijnen effectiever dan het natuurlijke hormoon?
Je lichaam maakt zelf GLP-1 aan, maar dat hormoon heeft één belangrijk nadeel.
Het wordt binnen enkele minuten afgebroken door een enzym dat DPP-4 heet.
Daardoor is het natuurlijke effect van GLP-1 relatief kortdurend.
Moderne medicijnen zoals semaglutide zijn zo ontwikkeld dat zij veel minder snel worden afgebroken.
Hierdoor blijven zij dagenlang actief en kunnen zij de GLP-1-receptor veel langer stimuleren.
Dat verklaart waarom één injectie per week voldoende is om een langdurig effect op de eetlust en verzadiging te bereiken.
Juist deze langere werkingsduur maakt GLP-1-medicatie veel krachtiger dan het natuurlijke hormoon alleen.
Lees ook: Hoe werkt semaglutide bij gewichtsverlies? & Hoe werkt tirzepatide bij gewichtsverlies?
Wat is het verschil tussen natuurlijk GLP-1 en GLP-1-medicatie?
Nu je weet hoe GLP-1 in het lichaam werkt, is het logisch om je af te vragen waarom er medicijnen nodig zijn als je lichaam dit hormoon zelf al aanmaakt.
Het belangrijkste verschil is de werkingsduur.
Het natuurlijke GLP-1 dat na een maaltijd wordt aangemaakt, wordt binnen enkele minuten afgebroken door het enzym DPP-4. Hierdoor is het effect relatief kort.
GLP-1-medicijnen, zoals semaglutide, zijn zo ontwikkeld dat ze veel langer actief blijven. Daardoor wordt de GLP-1-receptor gedurende meerdere dagen gestimuleerd en blijven de effecten op eetlust, verzadiging en bloedsuiker veel langer aanwezig.
Daarnaast zijn de concentraties die met medicatie worden bereikt hoger en constanter dan de natuurlijke pieken die na een maaltijd ontstaan.
Daardoor kunnen mensen met obesitas langdurig profiteren van de effecten van GLP-1 op de eetlustregulatie. Ben je benieuwd welke GLP-1-medicijnen momenteel beschikbaar zijn? Bekijk dan ons overzicht van afslankmedicatie.
Wat is het verschil tussen GLP-1 en tirzepatide?
Semaglutide werkt uitsluitend op de GLP-1-receptor.
Tirzepatide werkt anders.
Naast de GLP-1-receptor activeert tirzepatide ook de GIP-receptor. GIP (Glucose-dependent Insulinotropic Polypeptide) is, net als GLP-1, een darmhormoon dat betrokken is bij de regulatie van de bloedsuiker en de energiebalans.
Door beide receptoren tegelijk te activeren kan tirzepatide bij sommige mensen leiden tot een grotere afname van de eetlust en meer gewichtsverlies dan een GLP-1-receptoragonist alleen.
Welk medicijn het meest geschikt is, verschilt echter per persoon. Daarbij spelen onder andere de medische voorgeschiedenis, eventuele andere aandoeningen, bijwerkingen, beschikbaarheid en persoonlijke voorkeuren een rol.
Waarom is GLP-1 zo belangrijk bij de behandeling van obesitas?
Obesitas is een chronische ziekte waarbij de regulatie van honger, verzadiging en energieverbruik ontregeld raakt.
Lange tijd werd gedacht dat afvallen vooral een kwestie was van minder eten en meer bewegen. Inmiddels weten we dat het lichaam actief probeert een hoger lichaamsgewicht te behouden zodra obesitas is ontstaan.
GLP-1 speelt een belangrijke rol in dit regulatiesysteem.
Door de eetlust te verminderen, het verzadigingsgevoel te versterken en de maaglediging te vertragen, helpt GLP-1 om de biologische processen die bijdragen aan overeten gedeeltelijk te corrigeren.
Dat betekent niet dat leefstijl onbelangrijk wordt. Integendeel: gezonde voeding, voldoende beweging, krachttraining, voldoende slaap en aandacht voor stress blijven de basis van iedere behandeling.
GLP-1-medicatie kan deze leefstijlmaatregelen ondersteunen, maar vervangt ze niet.
Veelgestelde vragen
Is GLP-1 een medicijn?
Nee.
GLP-1 is een hormoon dat je lichaam zelf aanmaakt na een maaltijd.
Sommige medicijnen, zoals semaglutide, bootsen de werking van dit natuurlijke hormoon na. Andere medicijnen, zoals tirzepatide, stimuleren zowel de GLP-1- als de GIP-receptor.
Waar wordt GLP-1 gemaakt?
GLP-1 wordt voornamelijk geproduceerd door gespecialiseerde L-cellen in de dunne darm. Na een maaltijd geven deze cellen GLP-1 af aan de bloedbaan, waarna het hormoon verschillende organen beïnvloedt, waaronder de hersenen, maag en alvleesklier.
Heeft iedereen GLP-1?
Ja.
Iedereen maakt GLP-1 aan. De hoeveelheid en de gevoeligheid voor de signalen van GLP-1 kunnen echter verschillen tussen personen.
Bij mensen met obesitas is de regulatie van de eetlust vaak complexer, waardoor de natuurlijke werking van GLP-1 alleen niet altijd voldoende is om een gezond lichaamsgewicht te behouden.
Is GLP-1 alleen belangrijk voor gewichtsverlies?
Nee.
GLP-1 speelt ook een belangrijke rol bij de regulatie van de bloedsuiker. Daarom werden GLP-1-receptoragonisten oorspronkelijk ontwikkeld voor de behandeling van diabetes type 2.
Daarnaast wordt steeds meer onderzoek gedaan naar mogelijke effecten van GLP-1 op onder andere hart- en vaatziekten, nierziekten en leververvetting.
Is GLP-1 hetzelfde als Ozempic® of Wegovy®?
Nee.
GLP-1 is het natuurlijke hormoon dat door het lichaam wordt aangemaakt.
Ozempic® en Wegovy® zijn merknamen van geneesmiddelen die de werkzame stof semaglutide bevatten. Semaglutide is een GLP-1-receptoragonist: een medicijn dat de werking van het natuurlijke GLP-1 nabootst.
Voor wie is een GLP-1-medicijn geschikt?
Niet iedereen komt in aanmerking voor een behandeling met een GLP-1-medicijn.
Een arts beoordeelt altijd de volledige medische situatie, waaronder de BMI, eventuele bijkomende aandoeningen, eerdere pogingen om af te vallen, medicatiegebruik en persoonlijke doelen.
Lees ook: Wanneer kom je in aanmerking voor afslankmedicatie?
Conclusie
GLP-1 is een natuurlijk hormoon dat een centrale rol speelt bij de regulatie van honger, verzadiging en de bloedsuikerspiegel. Na een maaltijd helpt het je lichaam om de voedselinname te beperken, de maaglediging te vertragen en voedingsstoffen efficiënt te verwerken.
Bij mensen met overgewicht en obesitas raakt de regulatie van deze processen vaak verstoord. Moderne GLP-1-medicijnen maken gebruik van dezelfde biologische mechanismen om de eetlust te verminderen en gewichtsverlies te ondersteunen.
Het is belangrijk om te beseffen dat GLP-1-medicatie geen vervanging is van een gezonde leefstijl. De beste resultaten worden bereikt wanneer medicatie wordt gecombineerd met gezonde voeding, voldoende lichaamsbeweging, krachttraining en langdurige begeleiding.
Als arts zie ik GLP-1-medicatie daarom als een waardevol hulpmiddel binnen de behandeling van obesitas, maar altijd als onderdeel van een breder behandelplan dat is afgestemd op de individuele patiënt.
Wil je weten of een behandeling met een GLP-1-medicijn voor jou geschikt kan zijn? Vul dan vrijblijvend de online vragenlijst in en plan een intakegesprek. Samen bekijken we welke behandeling het beste aansluit bij jouw gezondheid, wensen en doelen.
Wil je eerst meer weten over mijn werkwijze? Lees dan meer over dokter Danny.
Gerelateerde artikelen
Wil je meer weten over GLP-1 en de behandeling van overgewicht? Lees dan ook:
Bronnen
American Diabetes Association. (2025). Standards of Care in Diabetes.
Drucker, D. J. (2018). Mechanisms of Action and Therapeutic Application of Glucagon-like Peptide-1. Cell Metabolism, 27(4), 740-756.
European Medicines Agency. (2024). Wegovy (semaglutide) – Summary of Product Characteristics.
European Medicines Agency. (2024). Mounjaro (tirzepatide) – Summary of Product Characteristics.
Holst, J. J. (2019). The Physiology of Glucagon-like Peptide 1. Physiological Reviews, 99(4), 1727-1774.
Jastreboff, A. M., Aronne, L. J., Ahmad, N. N., et al. (2022). Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity.New England Journal of Medicine, 387(3), 205-216.
Wilding, J. P. H., Batterham, R. L., Calanna, S., et al. (2021). Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity.New England Journal of Medicine, 384(11), 989-1002.
World Health Organization. (2024). Obesity and overweight.