Galstenen en snel afvallen: wat is het verband?
Gewichtsverlies kan verschillende gezondheidsvoordelen hebben, maar snel of omvangrijk afvallen vergroot bij sommige mensen de kans op galstenen. Dat geldt bijvoorbeeld bij een sterk energiebeperkt dieet, na bariatrische chirurgie en tijdens een behandeling waarbij in korte tijd veel gewicht wordt verloren.
Ook bij geneesmiddelen die de GLP-1-receptor beïnvloeden zoals Ozempic, Wegovy of Mounjaro zijn galstenen en galblaasontsteking gemeld. Het is niet altijd duidelijk welk deel van het risico samenhangt met het geneesmiddel zelf en welk deel met de hoeveelheid en snelheid van het gewichtsverlies.
De meeste galstenen veroorzaken geen klachten en worden soms toevallig ontdekt. Wanneer een steen een galweg afsluit, kunnen echter hevige pijn, een galblaasontsteking, geelzucht of een alvleesklierontsteking ontstaan.
In dit artikel lees je hoe galstenen ontstaan, welke klachten erbij kunnen passen en wanneer medische beoordeling nodig is.
In het kort
Galstenen zijn harde afzettingen in de galblaas of galwegen.
Overgewicht verhoogt het risico op galstenen, maar snel of omvangrijk gewichtsverlies kan het risico tijdelijk verder vergroten.
Galstenen en galblaasontsteking zijn gemeld bij geneesmiddelen met een GLP-1-werking.
Niet iedere buikpijn tijdens de behandeling wordt door galstenen veroorzaakt.
Een galkoliek geeft meestal hevige, aanhoudende pijn rechtsboven of midden in de bovenbuik.
Koorts, geelzucht, donkere urine, bleke ontlasting of langdurige hevige pijn kunnen wijzen op een complicatie.
Verander of stop voorgeschreven medicatie niet zelfstandig.
Vermijd crashdiëten en extreem lage voedselinname.
Bekende galstenen betekenen niet automatisch dat deze medicatie ongeschikt is; dit vraagt om een individuele beoordeling.
Ernstige of aanhoudende bovenbuikpijn met braken, koorts of geelzucht moet snel medisch worden beoordeeld.
Inhoudsopgave
Wat zijn galstenen?
Waarom kunnen galstenen tijdens gewichtsverlies ontstaan?
Wat is de rol van GLP-1-gerelateerde medicatie?
Hoe vaak komen galblaasproblemen voor?
Wie heeft een grotere kans op galstenen?
Welke klachten kunnen bij galstenen passen?
Welke complicaties kunnen ontstaan?
Kun je galstenen voorkomen?
Wat gebeurt er bij medisch onderzoek?
Hoe worden galstenen behandeld?
Kun je doorgaan met afslankmedicatie?
Wanneer moet je contact opnemen?
Veelgestelde vragen
Conclusie
Gerelateerde artikelen
Bronnen
Wat zijn galstenen?
Gal wordt in de lever gemaakt en in de galblaas opgeslagen. Het lichaam gebruikt gal onder andere bij de vertering en opname van vetten.
Galstenen ontstaan wanneer bestanddelen van gal samenklonteren en verharden. De meeste galstenen in westerse landen bestaan voornamelijk uit cholesterol. Er bestaan ook pigmentstenen, die een andere samenstelling en andere risicofactoren hebben.
Een galsteen kan zo klein zijn als een zandkorrel, maar ook enkele centimeters groot worden. Sommige mensen hebben één steen, anderen hebben er meerdere.
Veel galstenen blijven ongemerkt in de galblaas liggen. Ze geven meestal pas klachten wanneer een steen de afvoer van gal tijdelijk of blijvend belemmert.
Waarom kunnen galstenen tijdens gewichtsverlies ontstaan?
Snel of aanzienlijk gewichtsverlies kan de samenstelling en afvoer van gal veranderen.
Meer cholesterol in de gal
Tijdens gewichtsverlies breekt het lichaam opgeslagen vet af. Daardoor kan tijdelijk meer cholesterol in de gal terechtkomen. Wanneer de gal oververzadigd raakt, kunnen gemakkelijker cholesterolkristallen en uiteindelijk galstenen ontstaan.
Minder krachtige lediging van de galblaas
Bij een zeer lage voedselinname, en vooral wanneer weinig vet wordt gegeten, trekt de galblaas mogelijk minder vaak samen. Gal blijft dan langer in de galblaas aanwezig, waardoor kristallen meer gelegenheid krijgen om samen te klonteren.
Dit betekent niet dat iemand grote hoeveelheden vet moet eten. Een extreem vetarm crashdieet is echter evenmin wenselijk. Een evenwichtig voedingspatroon is meestal passender.
Snelheid en omvang van het gewichtsverlies
Het risico neemt vooral toe wanneer iemand in korte tijd veel gewicht verliest. Dit kan onder andere voorkomen:
bij zeer energiebeperkte diëten;
na bariatrische chirurgie;
bij ernstige ziekte of onvoldoende voedselinname;
tijdens een effectieve behandeling voor gewichtsverlies.
Er bestaat geen universele grens waarbij gewichtsverlies ineens onveilig wordt. Het passende tempo hangt af van de gezondheid, uitgangssituatie, voeding en gebruikte behandeling.
Wat is de rol van GLP-1-gerelateerde medicatie?
Semaglutide en liraglutide zijn GLP-1-receptoragonisten. Tirzepatide beïnvloedt zowel de GIP- als de GLP-1-receptor. Deze werkzame stoffen worden in verschillende geneesmiddelen gebruikt.
In de officiële productinformatie van meerdere van deze geneesmiddelen staan galstenen en galblaasontsteking als mogelijke bijwerkingen vermeld.
Waarschijnlijk kunnen verschillende factoren bijdragen:
de mate van gewichtsverlies;
de snelheid waarmee iemand afvalt;
bestaande risicofactoren voor galstenen;
veranderingen in de werking van de galblaas;
mogelijk een effect van het geneesmiddel zelf.
Daarom kan niet bij iedere patiënt worden vastgesteld of galstenen rechtstreeks door de medicatie zijn veroorzaakt. Ook zonder deze geneesmiddelen komen galstenen relatief vaak voor bij mensen met overgewicht of obesitas.
Lees meer over de werkingsmechanismen in Wat is GLP-1 en hoe werkt het?.
Hoe vaak komen galblaasproblemen voor?
De frequentie verschilt per geneesmiddel, dosering, behandelduur en onderzoekspopulatie.
In onderzoeken met semaglutide 2,4 mg voor gewichtsbeheersing werd cholelithiasis, oftewel galsteenvorming, gemeld bij ongeveer 1,6% van de deelnemers. In de placebogroep was dit ongeveer 1,1%.
Galblaasontsteking werd gemeld bij ongeveer 0,6% van de deelnemers die semaglutide gebruikten, tegenover ongeveer 0,3% met placebo.
Ook bij liraglutide en tirzepatide zijn galblaasgerelateerde aandoeningen gerapporteerd. Percentages uit verschillende onderzoeken kunnen niet rechtstreeks met elkaar worden vergeleken, omdat onder andere de populaties, doseringen en onderzoeksduur verschillen.
Deze cijfers zijn gemiddelden. Ze voorspellen niet of iemand wel of geen galstenen zal krijgen.
Wie heeft een grotere kans op galstenen?
Het risico op galstenen is niet voor iedereen gelijk. Factoren die ermee kunnen samenhangen zijn onder andere:
overgewicht of obesitas;
snel of omvangrijk gewichtsverlies;
vrouwelijk geslacht;
hogere leeftijd;
zwangerschap;
galstenen in de familie;
eerdere galstenen of galblaasklachten;
bariatrische chirurgie;
diabetes;
bepaalde darm-, lever- of bloedaandoeningen;
gebruik van bepaalde medicijnen.
Eén risicofactor betekent niet dat iemand automatisch galstenen krijgt. Meestal spelen verschillende factoren tegelijkertijd een rol.
Vertel je behandelaar vóór de start van een behandeling wanneer je eerder galstenen, een galblaasontsteking, geelzucht of een alvleesklierontsteking hebt gehad.
Welke klachten kunnen bij galstenen passen?
Galstenen die in de galblaas blijven liggen veroorzaken meestal geen klachten.
Wanneer een steen tijdelijk de uitgang van de galblaas afsluit, kan een galkoliek ontstaan. Kenmerkend is meestal:
plotselinge of snel toenemende hevige pijn;
pijn rechtsboven of midden in de bovenbuik;
een constante pijn, eventueel met golven van verergering;
uitstraling naar de rug of rechterschouder;
misselijkheid;
soms braken.
De pijn kan langer dan een halfuur aanhouden en duurt soms enkele uren. Daarna kan de pijn volledig verdwijnen wanneer de afsluiting wordt opgeheven.
Een opgeblazen gevoel, oprispingen of misselijkheid zijn op zichzelf niet specifiek voor galstenen. Deze klachten kunnen veel andere oorzaken hebben en komen ook voor als bijwerking van geneesmiddelen die het maag-darmstelsel beïnvloeden.
Welke complicaties kunnen ontstaan?
De plaats en duur van de afsluiting bepalen welke complicatie kan ontstaan.
Galblaasontsteking
Wanneer de uitgang van de galblaas langdurig geblokkeerd blijft, kan de galblaas ontstoken raken. Mogelijke klachten zijn:
aanhoudende pijn rechtsboven in de buik;
drukpijn;
koorts;
misselijkheid of braken;
een ziek gevoel.
Steen in de hoofdgalweg
Een steen kan vanuit de galblaas in de hoofdgalweg terechtkomen. Hierdoor kan de gal niet goed naar de darm stromen.
Dit kan leiden tot:
geel oogwit of een gele huid;
donkere urine;
opvallend lichte of stopverfkleurige ontlasting;
jeuk;
bovenbuikpijn.
Wanneer daarbij koorts of koude rillingen ontstaan, kan sprake zijn van een infectie van de galwegen. Dit moet met spoed worden behandeld.
Alvleesklierontsteking
Een galsteen kan ook de gezamenlijke uitgang van de galweg en de afvoer van de alvleesklier blokkeren. Hierdoor kan acute pancreatitis ontstaan.
Mogelijke klachten zijn:
ernstige, aanhoudende pijn boven in de buik;
uitstraling naar de rug;
herhaald braken;
een ernstig ziek gevoel.
Deze klachten moeten direct medisch worden beoordeeld.
Kun je galstenen voorkomen tijdens het afvallen?
Galstenen zijn niet altijd te voorkomen. Een aantal maatregelen kan wel bijdragen aan een medisch verantwoorde gewichtsbehandeling.
Vermijd crashdiëten
Een extreem lage energie-inname en zeer snel gewichtsverlies kunnen het risico verhogen. Probeer daarom niet méér af te vallen door maaltijden structureel over te slaan of de voedselinname steeds verder te beperken.
Eet voldoende en gevarieerd
Een voedingspatroon moet voldoende energie, eiwitten, vitamines, mineralen, vezels en essentiële vetten bevatten.
Een specifiek voedingsmiddel voorkomt geen galstenen. Ook bestaat er geen bewezen dieet dat het risico tijdens een behandeling volledig wegneemt.
Gebruik vet niet als preventiemiddel
Vet in een maaltijd stimuleert de galblaas om samen te trekken, maar dit betekent niet dat extra vet eten galstenen voorkomt. Kies voor een evenwichtig voedingspatroon en voorkom zowel extreme vetbeperking als een zeer vetrijke voeding.
Volg het gewichtsverlies en de voedselinname
Bespreek het met je behandelaar wanneer je:
nauwelijks kunt eten;
herhaaldelijk moet braken;
veel sneller afvalt dan verwacht;
tekenen van uitdroging of voedingstekorten krijgt;
ernstige vermoeidheid of duidelijk verlies van spierkracht ervaart.
Eiwitrijke voeding en krachttraining kunnen helpen om spiermassa tijdens gewichtsverlies zo veel mogelijk te behouden. Dit is belangrijk voor de algemene gezondheid, maar het is niet aangetoond dat deze maatregelen op zichzelf galstenen voorkomen.
Preventieve medicatie
Ursodeoxycholzuur kan in bepaalde situaties worden gebruikt om het risico op galstenen tijdens zeer snel gewichtsverlies te verminderen, bijvoorbeeld na sommige bariatrische operaties.
Het wordt niet standaard aanbevolen voor iedereen die GLP-1-gerelateerde medicatie gebruikt. Een eventuele indicatie moet door een arts worden vastgesteld.
Wat gebeurt er bij medisch onderzoek?
De arts vraagt onder andere:
waar de pijn zit;
hoelang de pijn aanhoudt;
of de pijn uitstraalt;
of er koorts, geelzucht of braken is;
welke medicatie je gebruikt;
hoeveel en hoe snel je bent afgevallen;
of je eerder galstenen of pancreatitis hebt gehad.
Vaak wordt lichamelijk onderzoek verricht. Bij verdenking op galstenen is een echografie van de bovenbuik meestal het eerste beeldvormende onderzoek.
Bij mogelijke complicaties kan bloedonderzoek nodig zijn, bijvoorbeeld naar:
ontstekingswaarden;
lever- en galwegwaarden;
bilirubine;
alvleesklierenzymen.
Soms is aanvullend onderzoek nodig, zoals een MRI van de galwegen, endoscopisch onderzoek of een CT-scan.
Een routine-echo voordat iemand met medicatie start is niet nodig wanneer er geen klachten of bijzondere medische redenen zijn.
Hoe worden galstenen behandeld?
De behandeling hangt af van de klachten en eventuele complicaties.
Galstenen zonder klachten
Galstenen die toevallig worden gevonden en nooit klachten hebben gegeven, hoeven meestal niet te worden behandeld. Er bestaan uitzonderingen, die de arts individueel beoordeelt.
Galkolieken
Na een vermoedelijke galsteenaanval kan pijnstilling nodig zijn. Bij terugkerende typische aanvallen wordt vaak verwijzing naar een chirurg overwogen.
De meest gebruikelijke definitieve behandeling is een kijkoperatie waarbij de galblaas wordt verwijderd. De lever blijft daarna gal produceren.
Galblaasontsteking
Een acute galblaasontsteking vraagt om snelle medische beoordeling. Afhankelijk van de situatie kunnen pijnstilling, antibiotica, opname en verwijdering van de galblaas nodig zijn.
Steen in de hoofdgalweg
Een steen in de hoofdgalweg kan soms met een endoscopische behandeling worden verwijderd. Deze procedure heet ERCP. Daarna kan alsnog verwijdering van de galblaas worden geadviseerd.
Galsteenpancreatitis
Een alvleesklierontsteking door galstenen vereist meestal beoordeling en behandeling in het ziekenhuis.
Kun je doorgaan met afslankmedicatie?
Dat hangt af van de situatie.
Bekende galstenen zonder klachten betekenen niet automatisch dat geneesmiddelen met een GLP-1-werking niet gebruikt mogen worden. De behandelaar moet wel rekening houden met:
eerdere galsteenaanvallen;
een doorgemaakte galblaasontsteking;
eerdere pancreatitis;
de verwachte voordelen van de behandeling;
andere risicofactoren;
de snelheid van het gewichtsverlies.
Bij nieuwe bovenbuikpijn kan de arts adviseren de behandeling tijdelijk niet voort te zetten totdat de oorzaak is beoordeeld. Bij bevestigde galblaasproblemen kan aanpassing of beëindiging van de behandeling worden overwogen.
Stop niet zelfstandig en neem ook geen volgende dosis eerder, later of in een andere hoeveelheid zonder medisch advies.
Meer uitleg over de afzonderlijke werkzame stoffen staat in Hoe werkt semaglutide bij gewichtsverlies? en Hoe werkt tirzepatide bij gewichtsverlies?.
Wanneer moet je contact opnemen?
Maak een afspraak met je behandelaar of huisarts
Neem contact op wanneer:
je terugkerende pijn rechtsboven of midden in de bovenbuik hebt;
de klachten na maaltijden regelmatig terugkomen;
galstenen toevallig bij onderzoek zijn gevonden;
je eerder galstenen of een galblaasontsteking hebt gehad en wilt starten met medicatie;
je veel sneller afvalt dan verwacht;
je door misselijkheid of braken onvoldoende kunt eten en drinken.
Zoek medische hulp
Wacht niet te lang met hulp zoeken indien sprake is van:
een eerste aanval van duidelijke, hevige bovenbuikpijn;
pijn die niet binnen korte tijd afneemt;
aanhoudende pijn rechtsboven in de buik;
herhaald braken in combinatie met buikpijn en tekenen van uitdroging;
koorts in combinatie met buikpijn;
nauwelijks kunnen eten of drinken;
terugkerende hevige pijnaanvallen.
Zoek met spoed medische hulp
Snelle beoordeling is nodig bij:
hevige en aanhoudende bovenbuikpijn met uitstraling naar de rug;
bovenbuikpijn in combinatie met koorts of koude rillingen;
geel oogwit of een gele huid;
donkere urine en opvallend bleke ontlasting;
aanhoudend braken en uitdrogingsverschijnselen;
flauwvallen, sufheid, verwardheid of ernstige zwakte.
Deze klachten kunnen passen bij een galblaasontsteking, infectie of afsluiting van de galwegen of een alvleesklierontsteking.
Veelgestelde vragen
Kunnen Wegovy of Mounjaro galstenen veroorzaken?
Galstenen en andere galblaasaandoeningen staan als mogelijke bijwerkingen in de productinformatie. Het risico hangt waarschijnlijk samen met zowel het geneesmiddel als de hoeveelheid en snelheid van het gewichtsverlies en persoonlijke risicofactoren.
Dat betekent niet dat iedere gebruiker galstenen krijgt of dat iedere gevonden galsteen door de medicatie is veroorzaakt.
Hoe voelt een galsteenaanval?
Meestal ontstaat hevige, constante pijn rechtsboven of midden in de bovenbuik. De pijn kan naar de rug of rechterschouder uitstralen en samengaan met misselijkheid of braken.
Alleen een arts kan beoordelen of de klachten daadwerkelijk door galstenen worden veroorzaakt.
Kunnen galstenen vanzelf verdwijnen?
Kleine stenen kunnen soms vanuit de galblaas verder bewegen, maar dit is niet altijd zonder risico. Een steen kan in de hoofdgalweg vastlopen en geelzucht, een infectie of pancreatitis veroorzaken.
Probeer galstenen niet zelf te behandelen met zogenoemde galblaasreinigingen of supplementen. Voor de werking daarvan bestaat geen betrouwbaar bewijs en ze kunnen klachten uitlokken.
Moet iedereen met galstenen worden geopereerd?
Nee. Galstenen zonder klachten worden meestal niet behandeld. Bij terugkerende pijnaanvallen of complicaties kan verwijdering van de galblaas worden geadviseerd.
Kun je zonder galblaas leven?
Ja. De lever blijft gal maken. Na verwijdering van de galblaas stroomt de gal rechtstreeks naar de darm. Sommige mensen hebben tijdelijk veranderingen in de spijsvertering, maar de meeste mensen kunnen daarna normaal eten en leven.
Moet ik stoppen met mijn medicatie als ik buikpijn heb?
Niet iedere buikpijn wordt veroorzaakt door galstenen. Verander de dosering niet zelfstandig, maar neem bij nieuwe, hevige of aanhoudende bovenbuikpijn contact op met een arts.
Bij verdenking op pancreatitis of een ernstige galwegcomplicatie is snelle medische beoordeling nodig en moet een arts beslissen over het vervolg van de medicatie.
Kan ik na verwijdering van mijn galblaas medicatie blijven gebruiken?
Dat is vaak mogelijk, maar hangt af van de reden voor de operatie, eventuele complicaties en je verdere medische situatie. Bespreek het opnieuw starten of voortzetten met je behandelaar.
Conclusie
Overgewicht verhoogt de kans op galstenen, maar snel of omvangrijk gewichtsverlies kan dit risico tijdelijk verder vergroten. Galstenen en galblaasontsteking zijn ook gemeld tijdens het gebruik van geneesmiddelen die de GLP-1-receptor beïnvloeden.
Het verband is niet altijd eenvoudig. Zowel het geneesmiddel, bestaande risicofactoren als de hoeveelheid en snelheid van het gewichtsverlies kunnen een rol spelen.
Vermijd crashdiëten en een extreem lage voedselinname. Een gevarieerd voedingspatroon en medische begeleiding ondersteunen een verantwoorde behandeling, maar kunnen galstenen niet volledig voorkomen.
Terugkerende of aanhoudende pijn rechtsboven in de buik moet medisch worden beoordeeld. Koorts, geelzucht, donkere urine, bleke ontlasting of ernstige pijn die naar de rug uitstraalt kunnen op een complicatie wijzen en vragen om snelle hulp.
Verander voorgeschreven medicatie niet zelfstandig. Bespreek klachten en het verdere behandelbeleid met je huisarts of voorschrijvend arts.
Meer algemene informatie staat in het overzicht van medicijnen. Welk geneesmiddel eventueel passend is, kan pas worden bepaald na beoordeling van de indicatie, medische voorgeschiedenis, contra-indicaties en persoonlijke omstandigheden.
Wie een individuele medische beoordeling wenst, kan de online vragenlijst invullen om te zien of je in aanmerking komt voor een behandeling. Wie al via medicatieafvallen.nl wordt behandeld, kan bij klachten een controleafspraak plannen via de persoonlijke nazorginstructies.
Meer informatie over de achtergrond en werkwijze van mij staat op de pagina Over dokter Danny.
Gerelateerde artikelen
Bronnen
Thuisarts.nl. Ik heb galstenen.
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Dieting & Gallstones.
European Medicines Agency. Wegovy: product information. Geraadpleegd in augustus 2026.
European Medicines Agency. Mounjaro: product information. Geraadpleegd in augustus 2026.
European Medicines Agency. Saxenda: product information. Geraadpleegd in augustus 2026.
He L, Wang J, Ping F, et al. Association of glucagon-like peptide-1 receptor agonist use with risk of gallbladder and biliary diseases. JAMA Internal Medicine. 2022;182(5):513–519.
European Association for the Study of the Liver. EASL Clinical Practice Guidelines on the prevention, diagnosis and treatment of gallstones. Journal of Hepatology. 2016;65(1):146–181.