Verstopping tijdens gebruik van GLP-1-medicatie
Verstopping, ook wel obstipatie genoemd, is een bekende bijwerking van geneesmiddelen die de GLP-1-receptor beïnvloeden zoals semaglutide (Ozempic, Wegovy, Rybelsus), liraglutide (Saxenda) en tirzepatide (Mounjaro). De klachten kunnen ontstaan na het starten van de behandeling of na een dosisverhoging. Bij sommige mensen zijn ze tijdelijk, terwijl ze bij anderen langer aanhouden.
Milde obstipatie kan vaak worden verminderd met aanpassingen in vochtinname, voeding, beweging of een laxeermiddel. Bij hevige buikpijn, herhaald braken, een sterk opgezette buik of het volledig uitblijven van ontlasting én winden is snelle medische beoordeling nodig.
In dit artikel lees je hoe je obstipatie herkent, wat je zelf veilig kunt proberen en wanneer je contact moet opnemen met je behandelaar.
In het kort
Obstipatie is een bekende bijwerking van geneesmiddelen die de GLP-1-receptor beïnvloeden.
De oorzaak is meestal een combinatie van veranderde maag-darmmotoriek, minder eten, onvoldoende vocht en persoonlijke factoren.
Niet alleen de frequentie, maar ook harde ontlasting, persen en onvolledige lediging zijn belangrijk.
Een passende vochtinname en geleidelijke opbouw van vezels kunnen helpen.
Neem geen extra vezels bij hevige buikpijn, braken of een mogelijke darmobstructie.
Psyllium is niet voor iedereen geschikt en moet met voldoende vocht worden gebruikt.
Macrogol kan een passende behandeling zijn, maar bespreek het gebruik met arts of apotheker.
Obstipatie kan langer aanhouden dan andere maag-darmbijwerkingen.
Verander de dosering niet zelfstandig.
Hevige buikpijn, een sterk opgezette buik, braken en het volledig uitblijven van ontlasting en winden vragen om spoedbeoordeling.
Inhoudsopgave
Wat is obstipatie?
Waarom kan GLP-1-medicatie verstopping veroorzaken?
Hoe vaak komt obstipatie voor?
Kan verstopping een andere oorzaak hebben?
Wat kun je zelf doen?
Wanneer kunnen vezels juist ongeschikt zijn?
Wanneer zijn laxeermiddelen nodig?
Kan verstopping vanzelf verdwijnen?
Wanneer moet je contact opnemen?
Welke klachten vragen om spoed?
Veelgestelde vragen
Conclusie
Gerelateerde artikelen
Bronnen
Wat is obstipatie?
Een normaal ontlastingspatroon verschilt per persoon. Niet iedereen hoeft iedere dag ontlasting te hebben. Minder vaak naar het toilet gaan betekent daarom niet automatisch dat er sprake is van obstipatie.
Kenmerken die bij verstopping kunnen passen zijn:
twee keer per week of minder ontlasting;
harde, droge of keutelige ontlasting;
veel moeten persen;
een gevoel van onvolledige lediging;
het gevoel dat de ontlasting niet goed kan passeren;
buikpijn of buikkrampen;
een opgeblazen gevoel;
soms handmatige hulp nodig hebben bij de ontlasting.
Ook een duidelijke verandering ten opzichte van je normale ontlastingspatroon is belangrijk.
Waterige ontlasting sluit obstipatie niet altijd uit. Bij ernstige verstopping kan dunne ontlasting langs een harde prop lekken. Dit wordt overloopdiarree genoemd.
Waarom kan GLP-1-medicatie verstopping veroorzaken?
De precieze oorzaak is niet altijd duidelijk. Waarschijnlijk spelen bij veel mensen verschillende factoren tegelijkertijd een rol.
Verandering van de maag-darmmotoriek
Geneesmiddelen die de GLP-1-receptor beïnvloeden kunnen de werking van het maag-darmstelsel veranderen. Een vertraagde maaglediging is vooral in het begin van de behandeling bekend.
Het effect op de verdere darmbeweging verschilt per middel en persoon. Het is daarom te eenvoudig om obstipatie uitsluitend te verklaren doordat voedsel langzamer door alle darmen beweegt.
Minder voedselinname
Door een verminderde eetlust eten sommige mensen kleinere hoeveelheden. Daardoor kan minder ontlastingsvolume ontstaan.
Minder eten betekent niet automatisch dat iemand te weinig vezels binnenkrijgt, maar een eenzijdig voedingspatroon kan wel bijdragen.
Onvoldoende vocht
Misselijkheid, een vol gevoel, braken of minder aandacht voor drinken kan de vochtinname verminderen. Hierdoor kan de ontlasting harder worden.
Minder lichamelijke activiteit
Vermoeidheid, misselijkheid of buikklachten kunnen ervoor zorgen dat iemand minder beweegt. Dit kan bij sommige mensen bijdragen aan een veranderd ontlastingspatroon.
Obstipatie is een bijwerking en geen bewijs dat de medicatie goed werkt. Een onaangenaam vol gevoel of uitblijvende stoelgang levert geen extra gezondheidsvoordeel op.
Lees voor meer uitleg over de werking: Wat is GLP-1 en hoe werkt het?.
Hoe vaak komt obstipatie voor?
Hoe vaak verstopping voorkomt, verschilt per geneesmiddel, dosering en onderzoekspopulatie.
In onderzoeken met semaglutide 2,4 mg voor gewichtsverlies werd obstipatie gemeld door ongeveer 24% van de deelnemers, tegenover ongeveer 11% van de deelnemers die placebo gebruikten.
De klachten waren meestal mild tot matig, maar hielden soms relatief lang aan. De mediane duur bedroeg in deze onderzoeken 47 dagen. Obstipatie kan daarmee langer aanhouden dan misselijkheid, braken of diarree.
Ook bij tirzepatide en liraglutide staat obstipatie vermeld als veelvoorkomende bijwerking.
Kan verstopping een andere oorzaak hebben?
Ja. Obstipatie die tijdens de behandeling ontstaat kan met het geneesmiddel samenhangen, maar andere oorzaken moeten niet automatisch worden uitgesloten.
Mogelijke andere oorzaken zijn:
onvoldoende eten of drinken;
weinig lichamelijke activiteit;
verandering van voedingspatroon;
zwangerschap;
een trage schildklierwerking;
diabetes;
neurologische aandoeningen;
bekkenbodemproblemen;
prikkelbaredarmsyndroom;
een vernauwing of afsluiting van de darm.
Ook andere medicijnen kunnen obstipatie veroorzaken, zoals bepaalde:
opioïde pijnstillers;
ijzerpreparaten;
antidepressiva;
antipsychotica;
anticholinerge geneesmiddelen;
calciumantagonisten;
plastabletten.
Stop nooit zelfstandig met andere voorgeschreven medicijnen. Bespreek mogelijke oorzaken met arts of apotheker.
Nieuwe obstipatie die plotseling ontstaat nadat je het geneesmiddel langere tijd zonder problemen hebt gebruikt, verdient extra aandacht.
Wat kun je zelf doen?
Bij milde obstipatie zonder alarmsymptomen kun je de volgende maatregelen proberen.
1. Zorg voor een passende vochtinname
Streef naar zeker 1,5 tot 2 liter vocht per dag.
Geschikte dranken zijn bijvoorbeeld:
water;
thee;
koffie in een hoeveelheid die je goed verdraagt;
andere dranken zonder te veel suikers
Meer drinken dan nodig behandelt obstipatie niet automatisch. Het belangrijkste is dat je niet uitgedroogd raakt.
Volg bij hartfalen, nierproblemen of een voorgeschreven vochtbeperking altijd het persoonlijke advies van je arts.
2. Bouw vezelrijke voeding geleidelijk op
Vezels kunnen bij milde obstipatie helpen om het volume en de samenstelling van de ontlasting te verbeteren.
Vezelrijke voedingsmiddelen zijn onder andere:
volkorenbrood en andere volkorenproducten;
havermout;
groente;
fruit;
peulvruchten;
noten en zaden.
Verhoog de hoeveelheid geleidelijk. Een plotselinge toename kan een opgeblazen gevoel, winderigheid of buikpijn veroorzaken. Vezels werken bovendien minder goed en kunnen klachten verergeren wanneer je onvoldoende drinkt.
3. Eet voldoende
Een zeer lage voedselinname kan leiden tot weinig ontlastingsvolume. Let er daarom op dat je niet structureel zo weinig eet dat voldoende energie en voedingsstoffen ontbreken.
Een vast aantal maaltijden is niet voor iedereen nodig. Kies een voedingspatroon dat je verdraagt en dat voldoende voedingsstoffen bevat.
Neem contact op bij:
zeer weinig voedselinname;
snel verlies van spierkracht;
duizeligheid of ernstige vermoeidheid;
onbedoeld zeer snel gewichtsverlies.
4. Blijf binnen je mogelijkheden bewegen
Regelmatige beweging ondersteunt de algemene gezondheid en kan bij sommige mensen helpen een regelmatig ontlastingspatroon te behouden.
Denk bijvoorbeeld aan:
wandelen;
fietsen;
zwemmen;
regelmatig opstaan tijdens zittend werk.
Er bestaat geen verplichte minimale hoeveelheid beweging voor de behandeling van obstipatie. Pas de activiteit aan je gezondheid en belastbaarheid aan.
5. Stel toiletbezoek niet onnodig uit
Ga wanneer je duidelijke aandrang voelt. Herhaald uitstellen kan ertoe leiden dat de ontlasting langer in de darm blijft en harder wordt.
Neem voldoende tijd, maar probeer niet langdurig of zeer krachtig te persen.
Een voetenbankje kan voor sommige mensen helpen om een gunstigere houding op het toilet aan te nemen.
6. Houd het ontlastingspatroon tijdelijk bij
Noteer gedurende enkele dagen:
hoe vaak je ontlasting hebt;
of de ontlasting hard of zacht is;
of je veel moet persen;
of er buikpijn of een opgeblazen gevoel bestaat;
of je nog winden kunt laten;
hoeveel je ongeveer drinkt;
welke laxeermiddelen je gebruikt;
wanneer de laatste dosis medicatie is toegediend.
Deze informatie kan de behandelaar helpen bij de beoordeling.
Wanneer kunnen vezels juist ongeschikt zijn?
Neem niet zonder beoordeling extra vezels of psyllium bij:
hevige of toenemende buikpijn;
herhaald braken;
een sterk opgezette buik;
volledig uitblijven van ontlasting en winden;
slikproblemen;
een vermoeden van een darmvernauwing of darmobstructie;
mogelijke ernstige fecale impactie.
Bij deze klachten kunnen extra vezels het volle gevoel en de buikpijn verergeren.
Ook bij ernstig vertraagde maaglediging kan individueel voedingsadvies nodig zijn.
Mag je psylliumvezels gebruiken?
Psyllium is een volumevergrotend laxeermiddel. Het kan bij sommige vormen van obstipatie helpen, maar is niet voor iedereen geschikt.
Belangrijke aandachtspunten zijn:
gebruik het met voldoende vocht;
neem niet meer dan in de bijsluiter of door de apotheker is geadviseerd;
gebruik het niet bij een mogelijke darmobstructie;
overleg bij slikproblemen;
houd rekening met mogelijke invloed op de opname van andere orale medicijnen.
Vraag arts of apotheker hoeveel tijd tussen psyllium en andere medicijnen moet worden aangehouden.
Stop met psyllium en neem contact op wanneer de buikpijn, misselijkheid, zwelling of slikproblemen toenemen.
Wanneer zijn laxeermiddelen nodig?
Wanneer voeding, vocht en toiletgedrag onvoldoende helpen, kan een laxeermiddel passend zijn.
Macrogol
Macrogol wordt vaak als eerste laxerende behandeling gebruikt. Het houdt vocht vast in de darm, waardoor de ontlasting zachter kan worden.
Het effect ontstaat niet altijd direct en kan enkele dagen op zich laten wachten. Gebruik het volgens het advies van arts, apotheker of bijsluiter.
Macrogol kan zo nodig langer worden gebruikt, maar aanhoudende obstipatie moet worden beoordeeld. De dosering en behandelduur hangen af van het effect en de oorzaak.
Andere laxeermiddelen
Soms is een ander middel nodig, bijvoorbeeld wanneer macrogol onvoldoende helpt of niet wordt verdragen.
Gebruik niet herhaaldelijk hoge doses of verschillende laxeermiddelen door elkaar zonder overleg. Neem bij onvoldoende effect op met een arts.
Kan verstopping vanzelf verdwijnen?
Dat is mogelijk, maar niet gegarandeerd.
Sommige maag-darmbijwerkingen nemen tijdens de behandeling af. Obstipatie kan echter langer aanhouden. In onderzoeken met semaglutide 2,4 mg bedroeg de mediane klachtenduur 47 dagen.
Wacht daarom niet onbeperkt af wanneer:
de klachten toenemen;
zelfzorgmiddelen onvoldoende helpen;
je afhankelijk wordt van steeds meer laxeermiddelen;
eten of dagelijkse activiteiten moeilijker worden;
nieuwe symptomen ontstaan.
Kan de dosering worden aangepast?
Verander de dosering niet zelfstandig.
Bij belangrijke maag-darmklachten kan de behandelaar onder andere overwegen om:
de volgende dosisverhoging uit te stellen;
tijdelijk terug te gaan naar een eerdere dosering;
andere medicijnen en oorzaken te beoordelen;
een behandeling tegen obstipatie te starten;
de medicatie tijdelijk te onderbreken;
de behandeling te beëindigen.
De hoogste beschikbare dosis is niet voor iedereen nodig of passend. Ernstige obstipatie hoeft niet te worden geaccepteerd om gewichtsverlies te bereiken.
Wanneer moet je contact opnemen?
Neem contact op met je behandelaar wanneer:
je ontlastingspatroon duidelijk is veranderd en enkele dagen zelfzorg onvoldoende helpt;
je regelmatig harde ontlasting hebt en veel moet persen;
je laxeermiddelen nodig denkt te hebben;
je klachten steeds terugkeren na een dosisverhoging;
obstipatie wekenlang aanhoudt;
je waterige lekkage hebt na een periode van ernstige verstopping;
je onbedoeld zeer snel gewicht verliest;
je twijfelt over de dosering;
je bloed bij de ontlasting ziet.
Een klein beetje helderrood bloed kan ontstaan door een kloofje of aambei na hard persen. Bij herhaling, veel bloed of bloed dat door de ontlasting is gemengd, is medische beoordeling nodig.
Neem dezelfde dag contact op bij:
toenemende of aanhoudende buikpijn;
herhaald braken;
koorts in combinatie met buikklachten;
een duidelijk opgezette buik;
nauwelijks kunnen eten of drinken;
weinig plassen of ernstige duizeligheid;
meerdere dagen geen ontlasting terwijl de klachten toenemen;
vermoeden van een harde ontlastingsprop.
Welke klachten vragen om spoed?
Zoek met spoed medische hulp bij de combinatie van:
hevige of snel toenemende buikpijn;
een sterk opgezette buik;
herhaald braken;
volledig uitblijven van ontlasting én winden.
Deze klachten kunnen passen bij een darmobstructie. Neem dan geen extra vezels, psyllium of laxeermiddelen voordat je medisch bent beoordeeld.
Andere redenen voor snelle beoordeling zijn:
bloedbraken;
zwarte, teerachtige ontlasting;
veel helderrood bloedverlies;
flauwvallen, ernstige sufheid of verwardheid;
tekenen van een ernstige allergische reactie.
Een darmobstructie is zeldzaam, maar moet snel worden uitgesloten.
Veelgestelde vragen
Is verstopping een normale bijwerking?
Obstipatie is een bekende bijwerking, maar hoeft niet te worden geaccepteerd wanneer de klachten ernstig zijn of lang aanhouden. Het is ook geen teken dat het geneesmiddel goed werkt.
Hoe vaak komt verstopping voor?
De frequentie verschilt per geneesmiddel en dosering. In onderzoeken met semaglutide 2,4 mg meldde ongeveer 24% van de deelnemers obstipatie.
Hoelang kan obstipatie duren?
Dat verschilt per persoon. De mediane duur bedroeg in onderzoeken met semaglutide 2,4 mg 47 dagen. Sommige mensen herstellen sneller, terwijl anderen langer klachten houden.
Moet ik iedere dag ontlasting hebben?
Nee. Een normaal patroon verschilt per persoon. Belangrijker zijn harde ontlasting, persen, buikklachten, onvolledige lediging en een duidelijke verandering ten opzichte van je normale patroon.
Helpen probiotica?
Er is onvoldoende bewijs dat probiotica specifiek obstipatie door deze medicatie behandelen. Sommige mensen ervaren verbetering, maar het effect is onzeker.
Kan ik psyllium gebruiken?
Dat kan bij sommige mensen, mits voldoende vocht wordt gebruikt en er geen vermoeden bestaat van een darmvernauwing, obstructie of fecale impactie. Bespreek het bij twijfel met arts of apotheker.
Is macrogol veilig?
Macrogol is een gebruikelijk laxeermiddel en kan ook langer worden gebruikt wanneer dat medisch passend is. Volg de dosering van arts, apotheker of bijsluiter.
Moet ik stoppen met de medicatie?
Niet zelfstandig. Bij milde obstipatie is stoppen vaak niet nodig. Bij ernstige of langdurige klachten kan de behandelaar de opbouw uitstellen, de dosering verlagen of adviseren tijdelijk of definitief te stoppen.
Bij mogelijke darmobstructie is snelle medische beoordeling nodig.
Kan diarree betekenen dat ik niet verstopt ben?
Niet altijd. Waterige ontlasting kan bij ernstige obstipatie langs een harde ontlastingsprop lopen. Neem contact op bij waterige lekkage in combinatie met buikpijn, een opgeblazen gevoel of langdurig uitblijven van normale ontlasting.
Conclusie
Verstopping is een bekende bijwerking van geneesmiddelen die de GLP-1-receptor beïnvloeden. De klachten kunnen samenhangen met veranderingen in de maag-darmmotoriek, een lagere voedsel- of vochtinname en andere persoonlijke factoren.
Bij milde obstipatie kunnen een passende vochtinname, geleidelijke opbouw van vezels, voldoende voeding, regelmatig bewegen en goed toiletgedrag helpen. Macrogol kan een passende aanvullende behandeling zijn.
Vezels en psyllium zijn niet voor iedereen geschikt. Gebruik ze niet zonder beoordeling bij hevige buikpijn, herhaald braken, een sterk opgezette buik of volledig uitblijven van ontlasting en winden.
Obstipatie kan langer aanhouden dan andere maag-darmbijwerkingen. Wacht daarom niet onbeperkt af wanneer zelfzorgmiddelen onvoldoende helpen. Verander de dosering niet zelfstandig, maar bespreek aanhoudende klachten met je behandelaar.
Hevige buikpijn in combinatie met braken, een sterk opgezette buik en het uitblijven van ontlasting én winden kan passen bij een darmobstructie en vraagt om spoedbeoordeling.
Meer algemene informatie over mogelijke behandelingen staat in het overzicht van medicijnen. Een specifiek geneesmiddel kan pas worden geadviseerd na beoordeling van de indicatie, medische voorgeschiedenis, contra-indicaties en persoonlijke omstandigheden.
Wie behoefte heeft aan een individuele medische beoordeling kan de online vragenlijst invullen. Patiënten die al via medicatieafvallen.nl worden behandeld kunnen een controle afspraak plannen via de link in hun persoonlijke nazorginstructies.
Meer informatie over de achtergrond en werkwijze van mij staat op de pagina Over dokter Danny.
Gerelateerde artikelen
Bronnen
Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Obstipatie.
European Medicines Agency. Wegovy: product information. Geraadpleegd in augustus 2026.
European Medicines Agency. Mounjaro: product information. Geraadpleegd in augustus 2026.
European Medicines Agency. Saxenda: product information. Geraadpleegd in augustus 2026.
European Medicines Agency. Ozempic: product information. Geraadpleegd in augustus 2026.
Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, et al. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity. New England Journal of Medicine. 2021;384:989–1002.
Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN, et al. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. New England Journal of Medicine. 2022;387:205–216.